Pensioen is een onderwerp waar veel mensen zich pas echt mee bezig gaan houden als het bijna in zicht komt. Maar wist je dat het ook belangrijk is om van te voren te weten hoe je ervoor staat? Zodat je goed voorbereid bent op je toekomst. Door elk jaar het één en ander te controleren of bij te houden, kun je de eventuele zorgen die dit onderwerp met zich mee kan brengen flink verlagen. Wat is belangrijk om te weten? Waar moet je precies op letten? Op deze pagina vind je alles over pensioen!

 

1. Waarom is het belangrijk om je bezig te houden met pensioen?

Zelfs als je pensioen nog lang niet in zicht is, houd je jezelf er (misschien onbewust) wel al maandelijks mee bezig. Je betaalt namelijk elke maand premie voor je pensioen. Samen met je werkgever betaal je zelfs maximaal 20% van je salaris op jaarbasis voor je pensioenopbouw. Dit is dus een behoorlijk deel van je loon, en daarom is het een goed idee om hier zicht op te houden.

Als je, ruim voordat je daadwerkelijk met pensioen gaat, al een goed inzicht in je pensioensituatie krijgt, kun je zo nodig op tijd maatregelen nemen om bijvoorbeeld je pensioen verder aan te vullen. Verder is het natuurlijk ook van belang om te weten wanneer je pensioen eigenlijk precies ingaat, en welke opties je eventueel nog hebt. Op deze manier kun je toewerken naar een pensioen dat zo veel mogelijk in lijn staat met je persoonlijke wensen. Hoe haal je het meeste uit je pensioen? Bekijk onze video of al onze pensioentips, die helpen bij een goed pensioen.

2. Wat is pensioen?

Laten we eerst beginnen bij de basis. Wat is pensioen? Pensioen is het inkomen dat je ontvangt nadat je bent gestopt met werken zolang je leeft. In Nederland bestaat de pensioenopbouw uit de volgende 3 pijlers:

  1. Pensioen vanuit de overheid: AOW
  2. Pensioen vanuit je werkgever: Werknemerspensioen
  3. Persoonlijk pensioen: Zelf sparen

Uit een internationaal onderzoek met 34 landen, is gebleken dat Nederland het beste pensioenstelsel ter wereld heeft. Toch is de ontevredenheid over pensioen in Nederland soms ook erg groot. Om een goed en begrijpelijk inzicht te krijgen in je financiële situatie omtrent pensioen, is het handig om te weten hoe het pensioenstelsel precies in elkaar zit en werkt.

2.1 Pensioenfondsen

De AOW en het werknemerspensioen worden hieronder uitgebreid besproken, aangezien de meeste mensen in Nederland dit beide opbouwen. Wel kan het handig zijn om alvast iets meer te lezen over de rol van pensioenfondsen. Het werknemerspensioen wordt namelijk uitgekeerd door de pensioenfondsen. Het pensioenfonds waarbij je zit aangesloten, is vaak afhankelijk van de bedrijfstak of beroepsgroep waarin je werkt.

Hieronder vind je de “mijnomgeving” van een aantal pensioenfondsen:

ABP  Pensioenfonds Zorg & Welzijn

bpfBOUW  BPL Pensioenfonds (Landbouw)

Pensioenfonds Horeca & Catering  PMT (Metaal & Techniek)

Pensioen Schoonmaak  PME (Metalektro)

Detailhandel  StiPP

Pensioenfonds voor de Woningcorporaties  Overige pensioenfondsen

In het nieuws hoor je misschien regelmatig termen voorbij komen zoals de dekkingsgraad, de rekenrente en het korten van pensioenen. Kort gezegd, laat de dekkingsgraad zien of alle deelnemers zowel nu als in de toekomst door het pensioenfonds kunnen worden uitbetaald. Er zijn verschillende soorten dekkingsgraden, die samen een completer beeld bieden van hoe de fondsen er ieder jaar voor staan en wat de gevolgen zijn voor jouw pensioen. Als de dekkingsgraad daalt, zijn er verschillende methodes om de dekkingsgraad weer in balans te krijgen waaronder het korten van pensioenen.

2.2 Ondernemers en ZZP’ers

Als je een ondernemer of ZZP’er bent, bouw je niet automatisch zelf pensioen op zoals meestal in loondienst het geval is. Je zal dan dus zelf moeten sparen voor je pensioen. In onze blog met 12 tips voor nieuwe ondernemers vind je verschillende mogelijkheden om je pensioen goed te regelen. Ook zou je je kunnen verdiepen in fiscale regelingen om als zelfstandige slim pensioen op te bouwen, zoals de FOR (Fiscale Oudedagsreserve).

3. AOW & Pensioen

Allereerst is het wellicht belangrijk om nog een keer te benoemen dat AOW en pensioen niet hetzelfde is. Iedereen die in Nederland woont of heeft gewoond, ontvangt een AOW-uitkering na het bereiken van de AOW-leeftijd. Daarnaast bouwen de meeste mensen ook nog pensioen op via hun werkgever. De belangrijkste basisinformatie over AOW en pensioen, zoals de leeftijd, de hoogte van het bedrag, en wanneer je wordt uitbetaald, staat hieronder vermeld. 

3.1 AOW-leeftijd en pensioenleeftijd berekenen

Veel mensen willen graag weten tot welke leeftijd ze moeten blijven werken. Zowel je AOW-leeftijd en je pensioenleeftijd hebben hier invloed op. Deze leeftijden moeten worden ‘berekend’, omdat ze veranderen gedurende de jaren.

De nieuwe AOW-leeftijd wordt elk jaar over de komende 5 jaar vastgesteld. En de hoogte van de AOW-leeftijd is gekoppeld aan de gemiddelde levensverwachting. Hoe langer we gemiddeld leven, hoe hoger de AOW-leeftijd wordt. In de afgelopen jaren is de versnelde AOW-leeftijdsverhoging regelmatig in het nieuws geweest. Deze verhoging kan uiteraard betekenen dat je langer in dienst moet blijven, en zal daardoor de nodige gevolgen kunnen hebben. Het is dus slim om je (geschatte) AOW-leeftijd alvast te berekenen.

Je wettelijke pensioenleeftijd wordt ook door de overheid vastgesteld. Het is echter niet verplicht om daadwerkelijk tot deze leeftijd door te werken. Bij sommige pensioenfondsen is het mogelijk om zelf een pensioenleeftijd te kiezen. Met behulp van een kort stappenplan kun je voor jezelf de meest geschikte pensioenleeftijd berekenen.

Of stel deze vraag direct en kosteloos in onze chat:

Wanneer krijg ik AOW? Hoe moet ik AOW aanvragen? Wat is mijn AOW leeftijd?

3.2 Hoeveel AOW en pensioen krijg je?

Door nu een goed inzicht te krijgen van hoeveel pensioen je later krijgt, kom je straks niet voor verrassingen te staan. Je kunt dit op verschillende manieren doen.

Allereerst hangt de hoogte van je AOW-uitkering af van je persoonlijke situatie, onder andere of je alleenstaand bent of een partner hebt. Daarnaast zijn er bepaalde uitzonderingen in je persoonlijke situatie, waardoor je soms wel of juist niet recht hebt op een alleenstaand of samenwonend pensioen. Hierdoor kunnen er ook verschillende redenen zijn dat jij bijvoorbeeld minder pensioen krijgt als iemand die even lang heeft gewerkt als jij. Bekijk hier de exacte AOW-bedragen van 2019 (en 2018), per persoonlijke situatie.

Ook kun je bijhouden hoeveel geld je elk jaar precies hebt opgebouwd voor je pensioen. Dit wordt de factor A genoemd. Bij je belastingaangifte kan er gevraagd worden naar je Factor A. Een overzicht van al je (bekende) opgebouwde pensioen, dus zowel je AOW als aanvullend opgebouwde pensioen, vind je op Mijnpensioenoverzicht.nl.

Het kan echter zijn dat jouw pensioen er niet (volledig) opstaat. Misschien heb je je pensioen al afgekocht, meegenomen naar een nieuwe werkgever, of bestaat het pensioenfonds wellicht niet meer. Je kunt dan je informatie op verschillende manieren opvragen om er toch achter te komen hoeveel pensioen je krijgt, of je kunt je arbeidsverleden in kaart brengen.

3.3 Uitbetaling van AOW en pensioen

De AOW-uitkering is in veel gevallen het basisinkomen van pensioengerechtigden. Hierom is belangrijk om exact te weten wanneer je AOW op je bankrekening staat. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) betaalt de AOW dan ook op vaste data aan iedereen tegelijk uit. Vind hier de precieze data van de AOW-uitbetaling in 2019.

De data waarop je pensioen maandelijks wordt overgemaakt, is afhankelijk van je pensioenfonds. De twee manieren waarop je vakantiegeld kan worden uitbetaald tijdens je pensioen, wordt ook bepaald door je pensioenfonds.

3.4 Mijn pensioenoverzicht

Hoe blijf je nou het makkelijkst op de hoogte van al je gegevens omtrent je pensioen? Elk jaar ontvang je een UPO (Uniform Pensioenoverzicht) van je pensioenfonds (vb: bouwpensioen, overheidspensioen) waarin veel belangrijke informatie staat, waaronder de Factor A (zie punt 3.2). Om het nog gemakkelijker te maken, hebben veel pensioenregelingen ook een mijn-omgeving op hun website. Daarnaast kun je op Mijnpensioenoverzicht.nl ook allerlei persoonlijke informatie inzien. 

4. Pensioen aanvullen

Misschien heb je niet genoeg aan het opgebouwde pensioen, of wil je zelf meer sparen voor later. Dan kun je je pensioen aanvullen. Misschien heb je bijvoorbeeld een pensioengat gekregen doordat je weinig of (tijdelijk) niet hebt gewerkt, je als zelfstandig ondernemer of zzp’er hebt gewerkt, of jouw werkgever geen of een beperkte pensioenregeling aanbood. Ook kan het zijn dat je pensioen niet genoeg is voor jouw persoonlijke pensioenplannen. Als je hier al op tijd achter komt, kun je gelukkig op verschillende manieren je pensioen aanvullen en er zo voor zorgen dat je tijdens je pensioen het leven kunt leiden wat je in gedachten had!

Kortom: als je je er even in verdiept, dan weet je of je het hebt geregeld zoals je het zelf ook hebt gewild. 

4.1 Pensioensparen

Eén van de manieren om je pensioen aan te vullen is door middel van pensioensparen. Pensioensparen is mogelijk via banksparen of een lijfrenteverzekering. In beide gevallen spaar je een bedrag tijdens je loopbaan dat na je pensioen in termijnen wordt uitgekeerd door de bank of verzekeraar. Het is belangrijk om van te voren goed uit te zoeken welke vorm van pensioensparen het best bij jouw persoonlijke situatie past en waar je allemaal rekening mee moet houden. Lees ook onze veiligheidstips als je via een webshop een levensverzekering of individuele pensioenverzekering wil afsluiten.

4.2 Werken naast pensioen

Ook kun je je pensioen aanvullen door naast je pensioen te blijven werken. Maar er zijn natuurlijk ook nog andere redenen te bedenken om naast je pensioen te willen blijven werken. Zo vinden sommige mensen het bijvoorbeeld belangrijk om in een bepaald ritme te blijven, of willen ze hun werk of het contact met collega’s gewoon nog niet opgeven.

Het is in dat geval slim om eerst even na te gaan welke gevolgen het bijverdienen naast je AOW of het werken naast je (vervroegd) pensioen eventueel heeft voor je inkomstenbelasting.

4.3 AIO (Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen)

Als je inkomen lager is dan het minimuminkomen of je door verschillende redenen geen volledig AOW-uitkering ontvangt, kom je misschien in aanmerking voor een vorm van bijstand of ondersteuning. In zo’n geval kun je checken of je bijvoorbeeld recht hebt op de bijstandsuitkering AIO (aanvullende inkomensvoorziening ouderen).

4.4 Vergeten pensioen

Hoe fijn zou het zijn als je je pensioen kon aanvullen met een klein pensioen waarvan je niet meer wist dat je het had opgebouwd? Als je vroeger bijvoorbeeld vaak van werkgever bent gewisseld, zou het kunnen dat je nog recht hebt op een vergeten pensioen. Gelukkig is zo’n vergeten pensioen tegenwoordig een stuk makkelijker op te sporen. Je kunt een stappenplan volgen om uit te zoeken of jij of je overleden partner een vergeten pensioen hebben.

5. Eerder met pensioen

Vraag jij je ook wel eens af of het mogelijk is om eerder te stoppen met werken? Tegenwoordig beseffen steeds meer mensen dat ze bepaalde dromen nog willen waarmaken terwijl ze nog in goede gezondheid verkeren. Daarnaast blijft de gemiddelde pensioenleeftijd ook nog stijgen, waardoor je nog langer door moet werken. Welke opties zijn er?

5.1 Vroegpensioen (ook wel vervroegd pensioen, flexpensioen of keuzepensioen genoemd)

Je maakt de beslissing om eerder met pensioen te gaan niet van de één op de andere dag. Het is van belang om eerst goed uit te zoeken welke gevolgen dit met zich meebrengt. Met behulp van ons stappenplan kun je een duidelijk beeld schetsen, door onder andere naar je AOW-leeftijd, het bedrag dat je krijgt als je eerder met pensioen gaat, en naar de mogelijkheden van een individuele verzekering te kijken.

5.2 AOW-gat

Eén van de dingen waar je mee te maken kan krijgen door vervroegd met pensioen gaan, is het AOW-gat. Doordat de AOW-leeftijd hoger is geworden, kan het zijn dat je AOW pas een paar jaar na je (vroeg)pensioen ingaat. Hoewel veel pensioenfondsen inmiddels wel ingespeeld hebben op de leeftijd, kan het invloed hebben op de hoogte van je maandelijkse pensioen. Je moet het pensioen immers verdelen over een langere periode. Gelukkig zijn er ook verschillende oplossingen om je AOW-gat weer op te vullen.

Of stel deze vraag direct en kosteloos in onze chat:

Wat is AOW-hiaat of AOW-gat?
Hoe werkt overbrugging als ik een AOW gat heb doordat de AOW leeftijd is verhoogd en ik eerder met pensioen ga?

5.3 Pensioen afkopen

Pensioen afkopen betekent het in één keer eerder laten uitbetalen van je pensioen. Soms vragen mensen zich ook wel eens af of ze het geld dat ze voor hun pensioen hebben opgebouwd eerder uitgekeerd kunnen krijgen. Je pensioenfonds kon bijvoorbeeld in bepaalde gevallen de mogelijkheid aanbieden om een klein pensioen af te kopen. Vanaf 2019 zijn de regels rondom pensioen afkopen echter gewijzigd.

Is het ook mogelijk om je pensioen eerder op te nemen, en te gebruiken voor een ander doeleinde? Stel je voor dat je nu geld nodig hebt, omdat je momenteel geen ander inkomen meer hebt of je wilt investeren in je eigen bedrijf. Helaas zijn de opties om vervroegd pensioen op te nemen zeer gelimiteerd.

6. Verandering van werk- of privésituatie

Veranderingen in je werksituatie of privésituatie kunnen mogelijk invloed hebben op je pensioen. Weet jij wat automatisch wordt geregeld en wat je zelf moet doorgeven? Hieronder staan een aantal situaties beschreven die van invloed zijn op je pensioen. Als bij één van deze situaties je persoonsgegevens veranderen, vind je hier een overzicht van wanneer en hoe je een wijziging doorgeeft aan de juiste instanties.

6.1 Nieuwe baan

Tegenwoordig wisselen mensen veel sneller van baan dan vroeger. Daarnaast komt het ook vaker voor dat mensen helemaal van branche of sector veranderen. Hierdoor kun je bij een ander pensioenfonds terecht komen. Je ontvangt dan een welkomstbrief van je nieuwe pensioenfonds, waarin alle kenmerken van je pensioenregeling staan. Soms krijg je de keuze voor waardeoverdracht: het meenemen van je opgebouwde pensioen naar je nieuwe pensioenfonds. Wanneer is waardeoverdracht een slim idee?

6.2 Ontslag en WW-uitkering

Als je ontslagen bent of binnenkort werkloos wordt, wil je waarschijnlijk graag weten hoe je er financieel precies voorstaat, ook met het oog op je pensioen. Krijg inzicht in pensioen en je financiën via deze 3 manieren. In Nederland kun je een WW-uitkering aanvragen om toch een inkomen te krijgen tijdens je werkloosheid. Dit is natuurlijk heel fijn, maar je bouwt tijdens de WW geen pensioen meer op. Vergeet dus niet te informeren naar alle gevolgen van de WW voor je pensioenopbouw.

Als je naast je WW ook een ander inkomen ontvangt, zoals een andere uitkering of vervroegd pensioen, kunnen hier consequenties aan zitten. Lees meer over de mogelijkheid om gekort op WW te worden als je pensioen ingaat.

Als je op oudere leeftijd werkloos bent geworden en het niet meer lukt om nog werk te vinden, kun je in de problemen komen als je WW-uitkering stopt. Je kunt in dit geval nagaan of je recht op een IOAW-uitkering, om het financiële gat tot je pensioen te vullen.

6.3 Ziektewet of Arbeidsongeschikt

Als je ziek wordt terwijl je in dienst bent, kom je terecht in de ziektewet. De gevolgen voor je pensioenopbouw zijn afhankelijk van de tijd die je precies in de ziektewet zit, en kunnen per pensioenfonds verschillen. Als je langdurig ziek wordt, kom je na de ziektewet mogelijk in aanmerking voor een WIA-uitkering. Lees hier meer over je pensioenopbouw tijdens WIA.

Doordat de pensioenleeftijd in je pensioenregeling via je werkgever tegenwoordig meestal niet meer hetzelfde is als je AOW-leeftijd, is het belangrijk om te weten tot wanneer je uitkeringen precies doorlopen. Als je op oudere leeftijd een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt, die tot je AOW-leeftijd doorloopt, kan het voorkomen dat je tegelijkertijd ook al je pensioenuitkering krijgt. Dit kan weer gevolgen hebben voor de belasting. Bekijk dus goed waar je precies op moet letten als je arbeidsongeschikt bent en bijna met pensioen gaat.

6.4 (Nieuwe) partner

Als je een partner hebt, is hij/zij meestal meeverzekerd via een partnerpensioen. Je hoeft hier niet perse getrouwd voor te zijn. Om aan te tonen dat je een partner hebt, kun je bijvoorbeeld een kopie van een samenlevingscontract naar je pensioenfonds sturen. Mocht jij komen te overlijden, dan ontvangt jouw partner het partnerpensioen. Het is misschien niet erg fijn om na te denken over je eigen overlijden, maar het kan belangrijk zijn om goed na te gaan waar jouw partner precies recht op heeft. Lees hier meer over de verschillende manieren waarop je partnerpensioen kan zijn ingericht. Als je partnerpensioen ontvangt en vervolgens zelf met pensioen gaat, kun je de keuze krijgen voor het uitruilen van je partnerpensioen. Bekijk hier de opties voor pensioen uitruilen.

Het kan gebeuren dat jij en partner uit elkaar gaan, en jullie weer nieuwe partners krijgen. Controleer in welke gevallen je nog recht hebt op het partnerpensioen na echtscheiding. Ook als je partner is overleden en jijzelf weer een nieuwe partner krijgt, wil je waarschijnlijk uitzoeken waar je precies aan toe bent.

Of stel deze vraag direct en kosteloos in onze chat:

Heeft trouwen of samenwonen gevolgen voor mijn pensioenuitkering?

6.5 Scheiding

Als je besluit te gaan scheiden van je partner, moet er erg veel geregeld worden. Eén van de financiële zaken die afgehandeld moet worden, is het verdelen van het opgebouwde pensioen. Zo kun je er bijvoorbeeld voor kiezen om van elkaar pensioen af te zien. Wanneer je geen andere afspraken over de verdeling maakt, krijgt ieder in principe gewoon de helft. Bekijk deze tips voor het verdelen van pensioen als je ex-partner alleen maar kleine pensioenen heeft opgebouwd.

Als je ex-partner overlijdt, kun je ook nog in aanmerking komen voor bijzonder partnerpensioen.

6.6 Overlijden

De meeste mensen werken hun hele leven om hun pensioen op te bouwen. Het is daarom niet gek om je af te vragen wat er met dat geld gebeurt als je vroegtijdig komt te overlijden. Hier wordt uitgelegd waar het pensioen bij overlijden precies naar toe gaat.

Weet jij wat je nabestaanden krijgen als jij overlijdt? De overheid en je pensioenfonds regelen tegenwoordig niet alles meer. Door bijvoorbeeld het vervallen van de anw-compensatie (Algemene Nabestaandenwet) van ABP in 2018, is het steeds belangrijker geworden om te controleren of je nabestaanden financieel verzorgd achter blijven.

Als jij en je partner beiden komen te overlijden, kunnen je kind(eren) een wezenpensioen ontvangen via de overheid (Anw) en via je pensioenfonds. Lees hier wat er in het wezenpensioen geval precies geregeld is.

Ook als je pensioen ontvangt van een ex-partner, is het belangrijk om te weten wat hiermee gebeurt als hij/zij overlijdt. Bekijk wat je krijgt uitgekeerd van een je eigen of je partner’s verdeelde pensioen als je ex-partner overlijdt.

Of stel deze vraag direct en kosteloos in onze chat:

Wat moet ik als nabestaande/weduwe doen bij overlijden van mijn partner om het pensioen te regelen?
Hoeveel nabestaandenpensioen/weduwepensioen krijg ik als mijn partner overlijd? Hoe wordt NP berekend?

6.7 Verhuizing buitenland

Als je naar het buitenland wilt emigreren, is het van belang om eerst naar de gevolgen voor je pensioen te kijken. Wanneer je bijvoorbeeld net over de grens gaat wonen, maar nog wel in Nederland blijft werken, zal er niet veel veranderen. Maar als je je grootste deel van je inkomen van een buitenlandse werkgever krijgt, dan kan je recht op AOW opbouw vervallen. (Lees meer over de gevolgen van emigreren naar Duitsland).

Heb je tijdelijk in het buitenland gewerkt of gewoond? Dan kun je later pensioen uit het buitenland ontvangen. Bekijk hoe je belasting over pensioen uit het buitenland kunt betalen.

Als je al met pensioen bent en je graag naar het buitenland wilt verhuizen, kan dit ook gevolgen hebben voor je AOW. In sommige landen kun je je AOW namelijk helemaal niet meenemen, of kan de hoogte van de AOW verschillen. Lees hier waar je rekening mee moet houden als je in het buitenland wilt wonen.

Of stel deze vraag direct en kosteloos in onze chat:

Ik verhuis naar het buitenland. Bouw ik dan nog steeds pensioen op? Hoe werkt pensioensopbouw in het buitenland?
Welke invloed of extra kosten heeft wonen in het buitenland op de hoogte van de pensioenuitkering?
Hoe werkt belasting over mijn pensioen als ik in het buitenland woon?

6.8 Inwonenden

Het kan ook voorkomen dat je AOW en pensioen ontvangt, en je thuissituatie onverwachts verandert. Als je bijvoorbeeld je kind weer in huis wilt nemen of iemand anders (tijdelijk) komt inwonen, dan zou dit gevolgen kunnen hebben voor je AOW. Bekijk de mogelijke financiële consequenties en de acties die je moet ondernemen als je iemand in huis neemt.

Of stel deze vraag direct en kosteloos in onze chat:

Word ik gekort op AOW als er iemand bij me komt inwonen? Vindt de korting ook plaats als mijn zoon/dochter bij me woont?

Wij doen ons best om correcte en actuele informatie te geven. Ondanks constante zorg en aandacht is het mogelijk dat informatie die wordt gepubliceerd onvolledig of onjuist is. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid voor onjuiste of onvolledige informatie. Ook aanvaarden wij geen aansprakelijkheid voor een verkeerd gebruik of verkeerde interpretatie van de informatie in de blogs.

Hoi, wij zijn Kandoor, aangenaam!

En wij zijn er voor jou. Echt? Ja, echt.Kandoor is een maatschappelijk initiatiefvoor jouw financiële vragen

via onze 231 financiële gidsen

persoonlijk in onze online chat

vrijwillig, deskundig en onafhankelijk

Waarom? Omdat wij vindendat iedereen recht heeftop goede financiële kennis.

Ook slimme geldtips en exclusieve info ontvangen?
Uitschrijven kan op elk moment
Deel dit blog